Do prostego rozliczenia paliwa nie potrzebujesz specjalistycznego programu. Wystarczy arkusz Excel z kolumnami dotyczącymi daty, stanu licznika i ilości zatankowanego paliwa. Formuły obliczą przejechany dystans oraz spalanie na 100 km.
Jak przygotować strukturę arkusza?
Utwórz nowy arkusz i przygotuj pięć kolumn. Dane wpisujesz przy każdym tankowaniu, a pola obliczeniowe uzupełnią się po skopiowaniu formuł w dół tabeli.
| Kolumna | Nagłówek | Opis |
|---|---|---|
| A | Data | Dzień tankowania |
| B | Stan licznika (km) | Aktualny przebieg pojazdu w chwili tankowania |
| C | Paliwo (litry) | Liczba litrów wlanego paliwa |
| D | Przejechany dystans (km) | Różnica między aktualnym i poprzednim stanem licznika |
| E | Spalanie na 100 km | Zużycie paliwa obliczone na podstawie dystansu |
W komórce B3 wpisz stan licznika z ostatniego dnia poprzedniego miesiąca. Ten wpis będzie punktem odniesienia dla pierwszego tankowania w bieżącym okresie. Wiersz 3 może zawierać tylko tę wartość, bez daty i ilości paliwa.
Od wiersza 4 wpisuj kolejne tankowania. W kolumnie A podaj datę, w kolumnie B aktualny stan licznika, a w kolumnie C liczbę zatankowanych litrów. Zachowanie kolejności chronologicznej jest ważne, ponieważ obliczenia opierają się na poprzednim przebiegu.
Jakie formuły wpisać w Excelu?
Formuły należy wprowadzić w pierwszym wierszu z tankowaniem, a następnie skopiować do kolejnych wierszy. W polskiej wersji Excela funkcja warunkowa ma nazwę JEŻELI, a argumenty oddziela się średnikami.
- W komórce D4 wpisz formułę
=JEŻELI(B4<>"";B4-MAX(B$3:B3);""). - W komórce E4 wpisz formułę
=JEŻELI(B4<>"";C4/D4*100;""). - Zaznacz komórki D4 i E4, a następnie przeciągnij uchwyt wypełniania w dół na kolejne wiersze.
- Wpisuj dane w kolumnach A–C przy każdym tankowaniu i sprawdzaj wyniki w kolumnach D–E.
Formuła w komórce D4 oblicza dystans od poprzedniego tankowania. Fragment B4-MAX(B$3:B3) odejmuje od bieżącego stanu licznika ostatni wcześniej wpisany przebieg. Funkcja MAX wyszukuje największą wartość z zakresu obejmującego wcześniejsze wpisy, więc formuła działa także wtedy, gdy między tankowaniami znajdują się puste wiersze.
Formuła w komórce E4 dzieli liczbę zatankowanych litrów przez przejechany dystans, a następnie mnoży wynik przez 100. Otrzymujesz w ten sposób spalanie wyrażone w litrach na 100 km.
Warunek B4<>"" sprawdza, czy wiersz zawiera stan licznika. Jeżeli komórka B jest pusta, funkcja JEŻELI zwraca pusty tekst "". Dzięki temu niewypełnione wiersze nie pokazują zer ani błędów.
Przykładowo, jeśli między dwoma tankowaniami samochód przejechał 520 km, a przy drugim tankowaniu wlano 36 litrów paliwa, Excel obliczy spalanie według działania 36/520*100. Wynik będzie podany w litrach na 100 km.
Jak korzystać z arkusza w praktyce?
Rozliczenie paliwa w Excelu będzie wiarygodne tylko wtedy, gdy dane będą wpisywane regularnie i w tej samej kolejności. Przy każdym tankowaniu zapisuj stan licznika oraz rzeczywistą ilość wlanego paliwa, a nie wartość szacunkową.
Arkusz możesz rozszerzyć o dodatkowe informacje, które ułatwią analizę kosztów:
- Cena za litr – pozwala zapisać cenę obowiązującą podczas tankowania.
- Koszt tankowania – oblicz go przez pomnożenie liczby litrów przez cenę za litr.
- Rodzaj paliwa – przydatny, gdy pojazd może korzystać z różnych paliw.
- Uwagi – miejsce na zapisanie informacji o trasie, kierowcy lub nietypowym tankowaniu.
Na podstawie kolumny E możesz utworzyć wykres pokazujący spalanie w kolejnych okresach. Nagłe odchylenie od wcześniejszych wyników może wynikać z warunków jazdy, obciążenia pojazdu, zmiany trasy albo błędnie wpisanego stanu licznika.
Przed rozpoczęciem każdego miesiąca sprawdź, czy wartość w komórce B3 odpowiada końcowemu stanowi licznika z poprzedniego okresu. Błędny przebieg początkowy zniekształci wynik pierwszego tankowania, choć kolejne obliczenia nadal będą opierać się na ostatnich wpisach.
Tak przygotowany arkusz pozwala kontrolować spalanie, porównywać koszty tankowań i szybko zauważać zmiany w eksploatacji pojazdu bez ręcznego wykonywania obliczeń.
